Moet niet/hoeft niet

De titel van de vorige post was “het moet niet altijd ernstig zijn”. Trouwe lezer Maurice merkte op:

Volgens de taaladviesboeken betekent de titel in het Standaardnederlands ‘het is noodzakelijk dat het niet altijd ernstig is’, terwijl hier volgens mij bedoeld is ‘het is niet altijd noodzakelijk dat het ernstig is’. Volgens dezelfde taaladviesboeken zou ‘het hoeft niet altijd ernstig te zijn’ een correctere titel zijn.
http://vrttaal.net/taaldatabanken_master/taalkwesties/m-mz/tk-1070.shtml
http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/386/

Een snelle blik op de google resultaten voor “moet niet” leert dat de regel van weleer misschien niet meer zo van toepassing is. Toch blijft een eventueel betekenisverschil niet uitgesloten.

Wat is er aan de hand? Wat is het verschil tussen “het moet niet altijd ernstig zijn” en “het hoeft niet altijd ernstig te zijn”? Is er wel een verschil? Geldt dit ook voor andere werkwoorden? Waarom is het verschil er niet/wel?

Er zou volgens de taaladviesdienst een Noord-Zuid verschil zijn. Het zou interessant zijn als er ook Nederlanders reageerden.

6 gedachtes over “Moet niet/hoeft niet

  1. Voor mijn gevoel, zonder ook maar één regel te raadplegen, is ‘hoeft’ stukken beter dan ‘moet’. Ikzelf zou de zin nooit geformuleerd hebben met ‘moet’. Ik ben Nederlander.

  2. Als je een sterke klemtoon legt op ‘moet’, als in ‘het MOET niet altijd ernstig zijn’, dan krijg je in plaats van de “noodzakelijk niet”-betekenis vanzelf de “niet noodzakelijk”-betekenis. Dit geldt ook voor Nederlanders. Dat wijst erop dat ïn principe beide betekenissen beschikbaar zijn. Ik neem aan dat je met een sterke klemtoon op beide woorden (maar net iets meer op ‘niet’) ook in België de “noodzakelijk niet”-betekenis kunt oproepen: ‘het MOET NIET altijd ernstig zijn”.

  3. @tom: in ‘het moet niet altijd ernstig’ heb je niet het hulpwerkwoord weggelaten, maar het koppelwerkwoord. Het weglaten van zelfstandige werkwoorden bij hulpwerkwoorden van modaliteit is afhankelijk van de aanwezigheid van richtingsbepalingen. Bij koppelwerkwoordconstructies is volgens mij een overgangsaspect nodig: ‘dat kan wel weg’, ‘wij willenl niet dood’. Ook een comparatief helpt in dit opzicht: ‘dit moet serieuzer’. In ‘het moet ernstig’ lijkt geïmpliceerd dat het nu niet ernstig is.

  4. Hoe noem je ‘hoeven’? Een negatieve tantum? Hebben noorderlijker sprekers te negatieve ervaringen met moeten? Je ziet het ook bij vertaling uit een romaanse taal nogal eens fout gaan in die zin dat zachtere ‘modulaties’ van devoir/dovere niet opgepikt worden. Soms zie je iets vergelijkbaars met kunnen en mogen – pouvoir/potere, tenminste, bij vertalingen.
    Heeft er vast niks mee te maken, maar ik moet dan ook altijd denken aan treden op vergelijkende trappen; iets minder goed wordt slechter, etc. Daar vind ik de taal tekortschieten, waarom hebben we daar niks (beters) voor?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s