In tegenstelling tot jou/jij – jou/jij ook!

Gerda levert onze taalkoeien voer voor discussie, heerlijk! Deze keer vraagt ze “in tegenstelling tot jou” of “in tegenstelling tot jij”?

Nou: “tot” is een voorzetsel, en voorzetsels nemen een objectsvorm. Nemen we de grammatica lekker normatief onder de arm, dan is het antwoord eenduidig: “in tegenstelling tot jou”.

Maar als de kritische taalgebruiker plotst twijfelt aan zijn taalgevoel “hee, tot jij of tot jou”, dan schieten de taalkoeien in een draf richting discussieplein!

*waarschuwing fantasistische doordrammerij, met een kwinkslag, komt eraan!*

Wat als “jij” langzaamaan ook kan gebruikt worden als “object”? Als je immers twijfelt aan “tot jij” of “tot jou”, maar niet aan “tot mij” of “tot ik”, dan snap je aan de ene kant wel dat je een objectsvorm nodig hebt na een voorzetsel, maar niet wat de objectsvorm is.

– toegegeven, in dit geval is er een alternatieve verklaring mogelijk: “in tegenstelling “tot wat jij beweert”” zou een diepere vorm kunnen zijn, die aan de oppervlakte wordt gerealiseerd als “tot jij”. Maar dan ben ik generatief (Chomsky en consoorten) bezig.

Dus ga ik lekker zweverig voort: waar vind ik bewijzen van het feit dat jij misschien ook wel object zou kunnen zijn? Wel, hier: “goed weekend”, “jij ook”. (taalprof heeft de discussie). Wie weet zaten de taalprof en ik het wel veel te ver te zoeken met onze “jij krijgt ook een goed weekend gewenst” (is het passief immers niet een gemarkeerd – meer ‘taal’ gebruikende – vorm voor iets dat we juist heel gewoontjes willen meedelen?) Wie weetis “jij ook” gewoon hetzelfde als “jou ook”, maar zit er, net zoals tussen “je” en “jij” gewoon een nuanceverschil tussen “jou” en “jij”?

Dit is natuurlijk klinkklare nonsens, en bedoelt om mee te lachen.

*terug ernstig*

Denk zelf eens na over de volgende zinnetjes:

  • “Ze zitten lekker aan je te knoeien.”(Google)
  • Conan stelt zijn dieren aan je voor (Google)
  • Laat de Engelen tot je spreken (Google)
  • In tegenstelling tot jij en je ventje (Google)
  • dit in tegenstelling tot jij! (Google)

Er zijn drie opties: ofwel “in tegenstelling” + “tot (voorzetsel) + jou” ; ofwel “in tegenstelling tot (nog niet als voorzetsel herkend) + jij” ; ofwel “in tegenstelling tot (voorzetsel) + jou”. Het is best mogelijk dat we hier een proces van grammaticalisatie meemaken, maar om daarover te beslissen heb ik de taalprof nodig.

8 gedachtes over “In tegenstelling tot jou/jij – jou/jij ook!

  1. @tom: volgens het proefschrift van Emmeken van der Heijden kun je ‘in tegenstelling tot’ (eigenlijk een voorzetseluitdrukking) ook gebruiken als een voegwoord. Belangrijkste argument (ik zeg het even uit mijn hoofd) is dit: je kunt het krijgen in een samentrekkingsconstructie:

    ‘In tegenstelling tot jij mij heb ik jou nooit voor de gek gehouden.’

    Nu ik dit zo schrijf weet ik eigenlijk niet meer zo zeker of zij dit specifieke voorbeeld noemt. Ze heeft het in elk geval over ‘in plaats van’, maar dit geval lijkt me volledig analoog.

    Dat betekent overigens dat ‘in tegenstelling tot jij’ heel goed te verdedigen is als een samentrekkingsconstructie: een combinatie van voegwoord (‘in tegenstelling tot’) en onderwerp. Vergelijk nog:

    In tegenstelling tot jij heb ik haar nooit gezien
    In tegenstelling tot jou heb ik haar nooit gezien

    Eerste zin betekent dat ik haar nooit gezien heb, maar jij hebt haar wel gezien. Tweede zin betekent dat ik haar nooit gezien heb, maar dat ik jou wel gezien heb.

  2. Ik wil het hier niet hebben over jij of jou maar staat er geen fout in de volgende zin?
    “Dit is natuurlijk klinkklare nonsens, en bedoelt om mee te lachen.”

  3. dag moekemicheline: in een comment op een vorige post zei ik al dat ik minder dt fouten moest schrijven. Wel, goeie voornemens, nu me er nog aan houden…

    1. Niet alleen je “t” van “bedoelt” is fout, het is een foutieve samentrekking volgens mij. Je moet “is” nog een keer in het tweede deel van de zin neerzetten.

  4. @esther: het heeft denk ik ook wel iets te maken met efficiëntie. Om die subjectsvorm in je hoofd te verantwoorden moet je die analyse met samentrekking maken. De andere constructie, waarin ‘in tegenstelling tot’ “gewoon” een voorzetseluitdrukking is, is conceptueel eenvoudiger. Bij die samentrekking met meer zinsdelen moet je wel, maar anders heb je misschien toch een voorkeur voor de eenvoudige analyse. Vandaar ook zo vaak ‘als jou’ en ‘dan jou’, waar eigenlijk ‘jij’ zou moeten.

  5. Hè, ik vond het juist zo charmant klinken: het bedoelt om mee te lachen. Voor mijn noordnederlandse mij waren tijd en voorzetsel vooral verrassend.
    Maar ik krijg altijd een naar draaierig gevoel van binnen als zaken uitgelegd worden vanuit iets wat er niet is. Een verzwegen zinsdeel of een ellips moet wat mij betreft wel heel goeie kaarten hebben, wil je zeker weten dat je niet recht praat wat krom is, of nu/nog als krom ervaren wordt.
    De voorbeelden ter vergelijking roepen barre tijden op: bij gemestiek stond ik altijd vooraan, want hun waren allemaal groter als mij (merk en passant evenop dat hun altijd pecifiek die anderen betekent, sommige talen hebben daarnaast nog u-anderen en ons-anderen). Het is toch een doodnormaal taalverschijnsel dat na als, dan, quam, en zo, een niet-nominatief volgde. In het Nederlands werd dat weggeredenerd met een ongetwijfeld verzonnen ellips, strafregels, niet naar de wc mogen tot je je bevuild had, en erger.
    Verklaar asjeblieft wat er wel staat niet meteen met wat er niet staat. Noem dat jij toch gewoon eerlijk recht voor zijn raap onbegrijpelijk raadselachtig. In het Engels kom je ook al vreemde zaken tegen als Yes, it’s I. En als iemand zijn nieuwe auto laat zien met de woorden “dat is hem” gaan we toch ook pas raar opkijken als hij dat vercorrigeert tot “Sorry, dat is hij, of moet het zij zijn?”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s