Talloos/Talrijk

Katia Aerts leverde voer voor een interessante taalkoe. Ze mailde:

“Enig idee waarom talrijk en talloos nagenoeg hetzelfde betekenen, terwijl bv. vitaminerijk en vitamineloos net elkaars tegengestelde zijn?”

Groot gelijk, Katia, dat is niet echt consequent! Maar ze geeft eigenlijk al zelf het antwoord:

“De tal betekent niet 2x hetzelfde… bij talrijk komt het van getal en bij talloos van tellen. Maar toch verwarrend, me dunkt.”

Dit is echt een taalkoe avant la lettre. Goed gezien! Ik kan enkel nog ter aanvulling de relevante lemma uit het WNT geven:

Talrijk

Woordsoort: bnw., telw.(onbep.)

bnw. (onbep. telw.). Uit Tal en Rijk (II).

➥1. Met betrekking tot eenheden (personen of zaken). Velen in getal, een groot aantal vormende, hetzij absoluut of betrekkelijk.

 

➥2. Met betrekking tot een collectief begrip. Vele eenheden (personen of zaken) tellende of bevattende, hetzij absoluut of betrekkelijk.

 

Talloos

Woordsoort: bnw., bw.

— vroeger ook TALLELOOS —, bnw. en bijw. Van Tal. Verg. hd. zahllos.

A) Bnw. Zonder tal, niet te tellen, ontelbaar.

B) Bijw. In ontelbare hoeveelheid; vooral in de verbinding talloos veel.

 

Conclusie: de woorden talloos en talrijk zijn wel degelijk verschillend, en volgens het WNT soms zelfs op vlak van woordsoort. ‘Talrijk’ kan een telwoord zijn, ‘talloos’ niet. Dat heeft te maken met het feit dat ‘tal’ in ‘talrijk’ een telwoord is, en ‘tal in ‘talloos’ een werkwoord (tellen). Dat wist Katia al te melden.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s