Hoe komt die nu ineens zo slim

“Hoe komt die nu ineens zo slim?” (Sesamstraat)

Prachtig!

De normalere zin zou zijn: hoe komt het dat die nu ineens zo slim is. Maar hoe die twee zinnen in elkaar overgegaan zijn, daar heb ik niet meteen een idee over. Misschien eens op zoek gaan naar constructies met zo een onecht onderwerp (hoe komt <het> dat…), dat weggelaten wordt ten voordele van een infinitiefzin (hoe komt die nu ineens zo slim (te zijn))?

Wacht eens even, de ‘het’ in de normalere zin vervangt eigenlijk de ‘dat’-zin. Dat wil zeggen: “Hoe komt het” met “het”=”die is ineens zo slim”. Is dat geen normaal procede, dat je een betrekkelijke bijzin in je zin kan trekken door hem om te vormen naar een infinitiefzin?

  • “Waarom schijnt het dat hij de dief is?” => “Waarom schijnt hij de dief te zijn?”

Een volkomen normaal ding in het Nederlands dus. Of is dit helemaal niet zo normaal? Desalniettemin interessant vanwege de vreemde, niet letterlijke betekenis van ‘komen’ in deze zin. Zijn er nog andere zinnen die zich zo laten vormen?

3 gedachtes over “Hoe komt die nu ineens zo slim

  1. Het doet me sterk denken aan een typisch Latijnse constructie, nl. het persoonlijk passief. Wellicht is het ermee verwant. Daar krijg je zinnen als:

    Men zegt dat Caesar nadert = Caesar wordt gezegd te naderen.

    Dit komt trouwens ook voor in het dialect, bv.

    “Ze wordt gezeid heure vent te bedriegen” of zoiets :-p

    In jouw voorbeeld heb je trouwens de spraakkunst niet helemaal goed verwoord: jouw soort zinnen komt voor met een onpersoonlijk hoofdwerkwoord en loos onderwerp ‘het’, en een completiefzin als feitelijke onderwerp van je hoofdwerkwoord. Daar kan je dan inderdaad het onderwerp van je infinitiefzin als onderwerp van je hoofdwerkwoord maken, en wordt de rest van je infinitiefzin in feite een Naamwoordelijk Deel van het Gezegde. (Ik hoop dat je nog kan volgen, ik moest het zelf al een keer of twee herlezen). Heel verwant met die persoonlijk passieve constructie van het Latijn dus.
    Hier is geen sprake van betrekkelijke bijzinnen.

    LOL man hier kan ik uren over doorbomen :-p

  2. Dat “vervangend koppelwerkwoord” doet me ook denken aan onze West-Vlaamse medemens. Die gebruikt ook uitdrukkingen als: “wakker komen”, “zot komen”.

    Overigens: in mijn dialect (Waasland) kent men ook de uitdrukking “dat komt wel/niet slim”, maar dan in de betekenis: “dat komt wel/niet goed”.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s