Komt dat tegen!

Niet alleen pietel, maar ook ikzelf ben een vat vol taalkoeien. Esther weet mijn creatieve voorzetselvondsten altijd stipt vast te pinnen, en dat heeft ze op taalkoeien 1.0 een paar keer getoond:

Maar toen we in Berlijn zaten, heb ik geprobeerd haar te slim af te zijn, door hetvolgende te zeggen:

“Er kwam mij een groep Amerikanen tegen.”

Zou de ‘default’ zin “een groep amerikanen kwam mij tegen” kunnen zijn, en hoe ben ik dan ertoe gekomen van die zin een ‘er-zin’ te maken? Om te bewijzen dat ik niet helemaal alleen sta, heb ik Google ingeroepen:

Hier heb je een lekkere kluif aan, Esther, en de mensen in de commentaar uiteraard!

Advertenties

7 gedachtes over “Komt dat tegen!

  1. Misschien is er toch een verklaring voor te vinden en ben ik jou wel te snel af, Tom! Laten we even kijken naar je voorbeeldzinnetje van op Google:

    “Er kwam mij dus weer een spannende tijd tegemoet.” Hier gaat het om een verbinding met er+komen+tegemoet. Dat is nog wel iets anders dan “tegenkomen”. Bij tegemoetkomen klinkt die combinatie met “er” in mijn oren ook helemaal niet zo gek. “Tegemoetkomen” wordt ook in de tweede zin gebruikt. In de derde zin luidt het “Er kwam mij bij het schrijven een artikel onder ogen…” Ook hier lijkt het gebruik van “er” me niet vreemd of ongebruikelijk.

    Het gaat hier telkens om handelingen waarbij de spreker van de zin een passieve houding heeft of zichzelf toch in zo’n passieve houding ziet. En dat zie je dan ook aan het feit dat voor die animate spreker telkens een objectvorm (“mij”) gebruikt wordt. Het zijn de gebeurtenissen of objecten die hier de rol van onderwerp krijgen en in combinatie met de werkwoorden/constructies “tegemoetkomen” en “onder ogen komen” ook een dynamisch karakter krijgen. Dat het hier om niet-animate gebeurtenissen of objecten gaat, lijkt me belangrijk. Volgens mij worden ze daarom bijgestaan door “er”.

    Het verschil met “Er kwam mij een groep Amerikanen tegen” is volgens mij dat die groep Amerikanen animaat is. “Er” lijkt me niet echt voor levende wezens geschikt. Bovendien is het bij “tegenkomen” zo dat je het nooit met de niet-animate uitdrukkingen uit de drie Google-zinnen zou gebruiken:
    * “Een artikel kwam mij tegen” of “Er kwam mij een artikel tegen”
    * “Een geur kwam mij tegen”…
    Dus: je uitspraak blijft wel raar!

    Trouwens: is “er” hier onderwerp of “een groep Amerikanen”, “een spannende tijd”, “een geur” en “een artikel”? Vormen ze niet een soort gemeenschappelijk onderwerp? En is het jullie ook opgevallen dat deze zinnen onmogelijk zouden zijn als je het onbepaalde onderwerp vervangt door een bepaald:
    *”Er kwam mij het artikel onder ogen”
    *”Er kwam mij de geur tegemoet”

    Maar inderdaad: een vette kluif!

  2. Je beweert hier eigenlijk dat een object of niet-animate gebeurtenis niet als onderwerp kan staan? Aanhoor mijn kritiek:

    “Ik kwam een groep Amerikanen tegen” is een normale, actieve zin. “Een groep Amerikanen kwam mij tegen” is dat ook. Dat wil zeggen dat zowel ‘ik’ als ‘een groep Amerikanen’ AGENS kan zijn van het werkwoord ‘tegenkomen’. Dat is ook logisch: als ik jou tegenkom, wel, dan kom jij me ook tegen. Laten we aannemen dat ‘ik’ even belangrijk en normaal ben als ‘een groep Amerikanen’, waarom hebben de Amerikanen dan ondersteuning nodig van ‘er’?

    Naar mijn gevoel heeft het iets te maken met identificatie: als ik zeg dat een groep Amerikanen mij tegenkwam, dan toont dat ergens dat ik meer het gevoel had dat zij mij tegenkwamen, dan dat ik hen tegenkwam. En hoe komt dat? Ik denk dat ik me al een beetje Berliner voelde, en dat die groep Amerikanen niet echt meteen thuis hoorden in ‘mijn’ stad. Zij kwamen dus mij tegen, want ik ‘was’ er al en zij nog niet.

    Klinkt dat een beetje aannemelijk?

    Voorts vind ik de opmerking over bepaald en onbepaald lidwoord keigoed!

  3. Het kan verwarrend zijn maar het is gewoon contextgevoelig en eigenlijk heel eenvoudig.
    “Er” is in dit voorbeeld OF plaatsbepalend, OF tijdgebonden. In beide gevallen (in jullie voorbeeld althans) bepaalt de context hoe “er” geïnterpreteerd dient te worden.
    In het eerste geval (plaatsbepalend) “daar” (daar, op die plek, kwam mij….).
    In het tweede geval (tijdgerelateerd) “toen” (toen kwam mij een groep …).
    Kortom, als de context bekend is, wordt het gebruik van dit kleine woordje vanzelf duidelijk, zonder ontleedpoespas.

  4. goed punt, context is altijd belangrijk. Ik geloof dat ik Esther vertelde dat ik op mijn weg naar een straat een groep Amerikanen tegenkwam en dat die de hele tijd ‘like’ zeiden.

    – Dus ik stapte uit in Friedrichsstrasse en er kwam mij een groep Amerikanen tegen.
    * Ja, wat was daarmee?
    – Awel, die zeiden dus de hele tijd ‘like’!

    Zoiets moet het geweest zijn.

  5. Maar daarmee is nog niet verklaard waarom “Er kwam mij een groep Amerikanen tegen” volgens mij niet gaat. Of ben ik de enige die dat een kromme zin vindt? Ik denk trouwens dat het subject bij “tegenkomen” altijd die persoon is waarover het net gaat. Dus als je een verhaal vertelt over je vriend die door de stad loopt en jezelf tegenkomt, klinkt “Hij kwam mij toen tegen” niet zo onlogisch. Maar als het omgekeerd is (ik loop door de stad en loop hem tegen het lijf) zou het nogal raar zijn. Misschien is het perspectief dus ook wel belangrijk. Maar die combinatie met “er” gaat volgens mij echt niet!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s