Compensatiesnelheid

Het ligt al een tijdje in mijn mailbox, en er zijn al een aantal emails over en weer gestuurd, maar het antwoord blijft zoek, en esther, arne en ik zoeken hulp bij de taalkoeiengemeenschap. Het verhaal gaat als volgt:

Een zin die je traag en een beetje stamelend begint, zal je vaak snel afratelend eindigen. Dat contrast tussen een traag begin en een snel einde zou te kunnen maken hebben met compensatie: het slome eerste deel krijgt een tegenhanger die snel is. Arne vraagt zich af of die compensatie iets te maken heeft met ‘prestatie’: het snellere  einde moet de zwakkere prestatie van in het begin compenseren.

Esther en ik dachten dat Arne wel eens gelijk kon hebben, maar dat het ook te maken zou kunnen hebben met pure functionaliteit: als je je hele zin stamelend en traag blijft uitspreken, gaat niemand kunnen volgen wat je zegt. het snellere einde is dan gewoon een middel om je luisteraar vast te houden.

Yves (een kennis van op de faculteit) dacht dat het kon te maken hebben met hoe je een zin bouwt in je hoofd. in het begin weet je nog niet wat je wil zeggen en stamel je een beetje. maar tegen het einde weet je het wel en laat je de woorden gewoon stromen.

Commentaren? Suggesties?

3 gedachtes over “Compensatiesnelheid

  1. Het kan ook domweg een kwestie van adem zijn. Uit de fonetiek is het bekend dat de gemiddelde toonhoogte daalt naarmate de zin vordert. Er zijn natuurlijk allerlei toonhoogtebewegingen die dat verstoren, maar de globale trend is daling. Een van de verklaringen is dat je, om de zin in één intonatiedomein uit te kunnen spreken, aan het eind je inspanning verlaagt.

    Dat kan ook hier het geval zijn. Wil je de zin in één adem uitspreken, dan zul je aan het eind moeten versnellen. Anders moet je ademhalen.

    Misschien een beetje een prozaïsche verklaring, en ik ben er absoluut niet zeker van, maar het zou kunnen.

  2. Interessant, maar is het dan zo ongebruikelijk (en onwenselijk) om adem te halen binnen een zin? Komt dat niet vaak voor? Heeft het bepaalde (sociale) nadelen? Algemener: hebben mensen de voorkeur voor korte zinnen vanwege ademhaling, of vanwege het feit dat spreektaal nu eenmaal werkt met syntactisch eenvoudige structuren?

  3. ik denk dat de voorkeur voor korte zinnen voornamelijk een gevolg is van de syntactisch eenvoudige zinnen: dat heeft iets te maken met speaker/hearer orientation. gericht op de luisteraar betekent dat je het de luisteraar gemakkelijk wilt maken, dus eenvoudige zinnen gebruiken; daardoor is het ook gemakkelijker voor de spreker, want een eenvoudige zin is makkelijker te construeren.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s