Nietes

Vandaag niet zozeer een Nederlandstalige taalkoe, maar iets dat meer algemeen is. De ontkenning heeft lange tijd in veel talen uit twee delen bestaan. Vandaag is dat nog steeds zo voor bijvoorbeeld het Frans (ne…pas) of het Afrikaans (nie…nie). Zo een tweeledige ontkenning bestaat altijd uit een deel dat de ontkenning vast legt (het eerste deel) en een deeltje dat de ontkenning versterkt (tweede deel).

Nu is de evolutie dat de ontkenning éénledig wordt, zoals in het Nederlands nu al het geval is. In het Frans is die evolutie ook merkbaar: je suis pas content, on fait pas ça! Het oude Frans had nog ontkenning die klonken als ne…pas, ne…point, ne…grain, ne…mie(=broodkruimel). Het tweede element is steeds een klein 'lexicaal element' (=woordje dat verwijst naar een object uit de werkelijkheid: pas=stap (ik kom geen stap verder), point=punt, grain=korreltje, mie=broodkruimel) dat de negatie concreet maakt.

Het tweede element wordt na verloop van tijd een grammaticaal element: een gewoon woordje krijgt de betekenis [deze zin wordt ontkend]. En dat noemt men nu grammaticalizatie! Naar het schijnt is dat een van de stokpaardjes van de K.U.Leuven, alwaar ik studeer.

zie ook: grammaticalizatie

4 gedachtes over “Nietes

  1. Ontkenningen bestaan niet standaard uit twee delen. Zoals ik het Franse geval begrijp was er vroeger ook een enkele ontkenning genre “je ne veux” en “on ne fait ça”.

    Regelmatig werd daar een maat aan meegegeven: “je ne veux pas” (ik wil niet (voor geen stap)), “je ne veux point”, etc…

    Ne…pas evolueerde naar de vaste constructie en nu verslijt die ‘ne’ waardoor “je veux pas’ de standaarvorm begint te worden.

  2. Om eventjes over iets kleins te vallen, vraag ik me af of ‘ne’ in het Frans aangeduid mag worden als lexicaal element. Volgens mij mag dat alleen als het woord zelfstandig een betekenis heeft. Maar zeker weten doe ik het niet

  3. ik denk dat je het verkeerd hebt gelezen: ‘ne’ is het grammaticale element dat versterkt wordt door het lexicale element ‘pas’. na verloop van tijd evolueert het lexicale element naar een grammaticaal element aangezien ‘pas’ na een tijdje de ontkenning (=grammaticaal) ‘betekent’.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s